تحلیل موسیقی

از دیدگاه دوم ساخت ریتم ها بود که جلوه می کرد دیگر به ریتم های ساده مثل 4/4 یا 4/2 یا حتی ریتم های ترکیبی کلیشه ای مثل 8/6 مانند یک الگوی منظم توجه نمی شد بلکه همین ریتم های متداول نیز با تغییراتی زیادی همراه بود و از طرف دیگر ریتم های ترکیبی دیگر مانند 8/9 ،8/12 استفاده می شده است . ریتم های لنگ مانند 8/5 ،8/7 ،8/11 و... و همینطور ریتم های فولکور و ملل دیگر هم اضافه شدن مثل 16/32 ،64/32 و... که تماما از موسیقی افریقا و یا هندوستان وارد موسیقی غربی شدند .

بلابارتوک (آهنگساز)ساختارهای آزاد و متنوع موسیقی روستایی اروپای شرقی را در آثارش به کار گرفت و سنکوپ ها و آمیزه های پیچیده ریتمیک در جاز برانگیزنده تخیل استراوینسکی و کوپلند بود . ساختار بی قاعده عبارت ها ،در آثار برامس (در دوره رمانتیک)آلهام بخش نوآوری های ریتمیک شونبرگ در سده بیستم گردید . (عکس زیر متعلق به بارتوک می باشد )

آثار باروک ،کلاسیک و رمانتیک در سراسر یک موومان یا یک بخش ،وزن ثابتی را حفظ می کنند ،اما دگرگونی های سریع وزن از ویژگی های موسیقی سده بیستم است . پیش از سده بیستم ضرب ها در گروهایی منظم و تکرار شونده سامان داده می شدند و ضرب های قوی در فاصله های زمانی ثابت و معین شنیده می شدند . تنوع های ریتمیک مانند ،سنکوپ و یا آکسان ضرب های ضعیف ،در برابر وزن حاکم بر کل قطعه جلوه ای برجسته داشتند اما در بسیاری از آثار سده بیستم ،ضرب ها در گروهایی مختلط قرار گرفته و ضرب های قوی با فاصله های زمانی نامنظم شنیده می شوند . در برخی آثار مدرن وزن با هر میزان تغییر می کند .

در موسیقی قرن بیستم اغلب دو یا چند ریتم متضاد و مستقل را می توان به صورت یکجا شنید . از تکنیک های مهم ریتم قرن بیستم پلی ریتم بود که در بالا به آن اشاره شد ،در پلی ریتم ،هر لایه بافت موسیقایی سبک و سیاق ریتمیکی ویژه خود دارد که اغلب به پیدایش آکسان هایی نا هماهنگ با دیگر لایه ها می انجامد . این عامل باعث می شود که وزن های متفاوت با یکدیگر به هم درآمیزند و اثر را به انتها برسانند . این عامل تاثیر فوق العاده ای در  ایجاد هیجاناتی مانند ،خشم ،نفرت ،تهوع ،خوشحالی ،سرگیجه ،نشاط و... داشته است . شایان ذکر است که موسیقی بومی هند نیز از صد های سال پیش به این شکل ساخته و نواخته می شده است .

پلی ریتم سیستمی است که در افریقا می توان برای آن تاریخی چند هزار ساله را تخمین زد اما این نوآوری در موسیقی قرن بیستم ابعاد مختلفی داشته است .همانطور که می دانید (امیدوارم )موسیقی های آفریقا یا هند و حتی خاورمیانه به گونه ای آئینی می باشند یعنی نقشی در عقاید مذهبی قوم خود داشته است .اما در موسیقی قرن بیستم از ریتم و پلی ریتم برای بیان تفکرات و احساساتی غیر آئینی نیز استفاده می شود مانند افکار اکسپرسیونیستی و انتزاعی ...

در انتها شاید لازم باشد از استادی که چند سال پیش به طور اتفاقی ملاقات کردم یاد کنم . آقای دکتر فرید عمران (آهنگسازو استاد دانشگاه )از جمله اشخاصی بودند که دید من را به ریتم به شکل فزاینده ای باز کردند و به گونه ای که مطالعه در مورد ریتم یکی از سرگرمی های من در سال های قبل بوده است . همچنین جای دارد از استاد نوازندگی گیتار آقای داود آژیر نیز تشکر کنم چرا که در آموختن نقش ریتم در موسیقی امروز برای من بسیار مفید بودند . هر چند با این افراد دیگر ارتباطی ندارم مخصوصا اقای آژیر که در فرانسه هستند اما ارادت من به عنوان شاگرد همیشه سرجای خود باقی است .